Dương Quốc Việt
Từ lịch sử nhân loại cho thấy, quyền lực luôn gắn với việc kiểm soát nguồn lực quyết định của thời đại. Thời cổ đại, ai kiểm soát đất đai và lương thực thì thống trị. Thời công nghiệp cơ khí, quyền lực thuộc về những quốc gia nắm máy móc và năng lượng. Còn thế kỷ XXI, dường như nguồn lực quyết định ấy đang dần trở thành trí tuệ nhân tạo (AI).
Bởi trước hết, AI là công cụ khuếch đại trí tuệ con người. Nếu máy hơi nước khuếch đại sức mạnh cơ bắp, thì AI khuếch đại khả năng nhận thức – phân tích dữ liệu khổng lồ, dự đoán xu hướng, tối ưu quyết định. Quốc gia hay tổ chức nào làm chủ AI sẽ có khả năng nhìn xa hơn, quyết định nhanh hơn và chính xác hơn so với đối thủ.
Thứ hai, AI đang trở thành hạ tầng của mọi lĩnh vực quyền lực – kinh tế, quân sự, truyền thông, khoa học và quản trị xã hội. Trong kinh tế, AI điều khiển chuỗi cung ứng, tài chính, sản xuất. Trong quân sự, AI quyết định ưu thế về trinh sát, vũ khí tự hành và chiến tranh mạng. Trong truyền thông, AI có thể định hình luồng thông tin và ảnh hưởng đến nhận thức của xã hội. Vì vậy, làm chủ AI đồng nghĩa với làm chủ hệ thần kinh của thế giới hiện đại.
Thứ ba, AI có khả năng tăng tốc tiến bộ khoa học – công nghệ. Một hệ thống AI mạnh không chỉ giải quyết vấn đề, mà còn giúp khám phá tri thức mới, thiết kế vật liệu mới, phát triển thuốc mới và tối ưu công nghệ. Điều này tạo ra hiệu ứng lũy tiến của quyền lực – kẻ dẫn đầu AI sẽ ngày càng bỏ xa kẻ đi sau hơn.
Cũng cần nhắc lại rằng, thống trị AI không chỉ là sở hữu công nghệ, mà còn là khả năng kiểm soát dữ liệu, hạ tầng tính toán, thuật toán và nguồn nhân lực trí tuệ. Đó là một hệ sinh thái tri thức toàn diện.
Vì vậy, có thể nói, trong thời đại này, thời đại mà quyền lực chuyển từ vật chất sang trí tuệ được công nghệ hóa, ai làm chủ trí tuệ nhân tạo sẽ có khả năng định hình trật tự của thế giới.
