Dương Quốc Việt
Những ngày cuối năm, khi Tết đang cận kề, ký ức xưa lại hiện về. Tuổi thơ tôi, từ khi còn chưa biết chữ, đã nhiều lần nghe một anh nhà bên-hơn tôi chừng năm tuổi-ngân nga bài thơ với hai câu mở đầu: “Mỗi năm hoa đào nở/Lại thấy ông đồ già” trong sách tập đọc của anh. Tất nhiên, khi ấy, tôi làm sao hiểu được ý nghĩa, chỉ cảm nhận âm điệu và hình ảnh ông đồ già ngồi bên góc phố.
Lớn lên, trải qua bao mùa xuân, tôi chợt nhận ra mình chưa từng được học bài thơ này trong sách vở thời đi học. Thế nhưng, mỗi độ xuân về, nhất là khi thấy hoa đào, câu chữ của Vũ Đình Liên lại vọng về trong tâm trí tôi. Đó chính là bài thơ “Ông đồ”-một trong những tác phẩm bất hủ viết về sự ra đi của một lớp người, về sự tàn phai của một nét văn hóa từng một thời rực rỡ.
ÔNG ĐỒ
Tác giả: Vũ Đình Liên
Mỗi năm hoa đào nở
Lại thấy ông đồ già
Bày mực Tàu, giấy đỏ
Bên phố đông người qua
Bao nhiêu người thuê viết
Tấm tắc ngợi khen tài:
“Hoa tay thảo những nét
Như phượng múa, rồng bay”
Nhưng mỗi năm mỗi vắng
Người thuê viết nay đâu?
Giấy đỏ buồn không thắm
Mực đọng trong nghiên sầu…
Ông đồ vẫn ngồi đấy
Qua đường không ai hay
Lá vàng rơi trên giấy
Ngoài trời mưa bụi bay
Năm nay đào lại nở
Không thấy ông đồ xưa
Những người muôn năm cũ
Hồn ở đâu bây giờ?
Giờ đây, ở tuổi này, khi đọc lại bài thơ, đặc biệt là hai câu kết: “Những người muôn năm cũ/Hồn ở đâu bây giờ?”, một cảm giác khác lạ xuất hiện. Không hẳn đơn thuần là sự xót thương cho một lớp người “muôn năm cũ”, mà còn là suy nghiệm về chính thế hệ mình. Điều đó bất giác khiến tôi nhớ lại những câu thơ vương vấn:
Chúng tôi lớn lên mọi thứ đã thành khuôn
Vừa hay chật, đặt đâu ngồi đó
Mơ về nước Nga thiên đường xứ sở
Say Mao đài quên Bắc thuộc ngàn năm
Ngóng Washington giãy chết từng ngày
Thời đại mới của muôn vàn cái nhất
Hỏi ngôn từ nào xứng để tụng ca
Hỏi bốn nghìn năm đã từng thấy bao giờ!?…
(Dương Quốc Việt-THỜI CỦA CÁI NHẤT: https://vietduongquoc.wordpress.com/2021/12/11/the-he-5x/)
Phải chăng, chúng tôi đã cũ ngay từ lúc sinh ra?
