Dương Quốc Việt
Ngày Xuân, người ta thường chúc nhau luôn có nhiều niềm vui. Điều này cũng dễ hiểu, bởi chẳng ai muốn gặp phải chuyện buồn. Nhưng thử hỏi, một người sẽ ra sao nếu cuộc sống của anh ta chỉ toàn chuyện vui, hay chí ít là anh ta chỉ thấy niềm vui!?
Joseph Conrad: “Niềm vui và nỗi đau trên thế gian chuyển hóa cho nhau, hòa lẫn hình thái, và lời thì thầm của chúng trong buổi hoàng hôn của cuộc đời cũng bí ẩn như đại dương che bóng, trong khi ánh sáng chói chang của hy vọng tối thượng nằm ở viễn phương, cuốn hút và yên lặng, trên đường chân trời xa tắp.”
Joseph Brodsky: “Khi cơn buồn chán ập đến, hãy cứ để bản thân bị nó đè bẹp; nhấn chìm, chạm đáy. Nói chung, với những điều không hài lòng, nguyên tắc là: Càng sớm chạm đáy, bạn càng nhanh nổi lên. Ý tưởng ở đây là để nhìn thẳng vào điều tồi tệ nhất. Lý do buồn chán đáng được xem xét kỹ lưỡng như vậy là vì nó đại diện cho thời gian tinh khiết, không bị pha loãng trong tất cả những hào nhoáng lặp đi lặp lại, thừa thãi và đều đều của nó. Sự buồn chán là cửa sổ của bạn về các thuộc tính của thời gian mà người ta có xu hướng bỏ qua, có khả năng gây nguy hiểm cho sự cân bằng tinh thần của mình. Đó là cửa sổ của bạn về sự vô tận của thời gian. Một khi cửa sổ này mở ra, đừng cố gắng đóng nó lại; ngược lại, hãy mở rộng nó ra.”
Vậy phải chăng, niềm vui và nỗi buồn là hai mặt không thể tách rời của cuộc sống, như ánh sáng và bóng tối, ngày và đêm? Và dường như, nếu chỉ có niềm vui, con người sẽ không hiểu được giá trị thực sự của hạnh phúc và mất đi sự cân bằng; nếu chỉ có nỗi buồn, cuộc sống sẽ trở nên nặng nề và mất đi sự lạc quan. Niềm vui mang lại động lực, giúp ta trân trọng những khoảnh khắc đẹp đẽ, còn nỗi buồn giúp ta hiểu sâu hơn về chính mình, về những điều quan trọng và ý nghĩa. Có lẽ, sự đan xen giữa hai trạng thái này tạo nên sự phong phú của tâm hồn, giúp con người trưởng thành, mạnh mẽ và giàu lòng trắc ẩn hơn. Vì thế, nên chăng, thay vì trốn tránh nỗi buồn hay chạy theo niềm vui một cách mù quáng, điều quan trọng là học cách đón nhận cả hai, bởi đó chính là bản chất của cuộc đời.
Đến đây, chắc hẳn mỗi người đều có thể dễ dàng trả lời câu hỏi đã đặt ra ở lời mở đầu: “Một người sẽ ra sao nếu cuộc sống của anh ta chỉ toàn chuyện vui, hay chí ít là anh ta chỉ thấy niềm vui!?”
____________________
Joseph Conrad (1857-1924) là nhà văn Ba Lan chuyên viết tác phẩm bằng tiếng Anh, một trong những tiểu thuyết gia viết bằng ngôn ngữ tiếng Anh vĩ đại nhất.
Joseph Brodsky (1940-1996) là thi sĩ, nhà viết luận văn người Mỹ gốc Nga, đạt giải Nobel Văn học năm 1987 và được phong Quán quân Thi ca Hoa Kỳ năm 1991.
