Dương Quốc Việt
Grigori Perelman, sinh ngày 13 tháng 6 năm 1966 tại Saint Petersburg, là nhà toán học người Nga nổi tiếng vì đã chứng minh thành công Giả thuyết Poincaré, một trong bảy bài toán thiên niên kỷ– được Viện Toán học Clay lựa chọn vào năm 2000. Sau khi giải quyết xong bài toán này, Perelman rút lui khỏi đời sống khoa học mà sống ẩn dật, từ chối Huy chương Fields năm 2006 và giải thưởng Millennium Prize trị giá 1 triệu USD vào năm 2010, cùng mọi danh hiệu và cơ hội tài chính khác.
Với tuyên ngôn: “Tôi không cần tiền hay danh dự. Tôi không muốn được trưng bày như một con thú trong sở thú“- Perelman như thả một đám mây lạ lơ lửng trên bầu trời, gợi cho thế gian nhiều câu hỏi. Chẳng hạn, liệu có phải ông muốn nhắc nhở- sự tìm kiếm chân lý và tri thức- cần phải được tách ra khỏi những áp lực xã hội? Hay đó còn là thông điệp-ông muốn nhắn gửi: giá trị thực sự của tri thức không nằm ở những phần thưởng bên ngoài, mà là ở chính nội tại của quá trình khám phá ra nó?
Còn dưới góc nhìn Phật giáo, sự từ chối và ẩn dật của Perelman phản ánh tinh thần vô chấp-buông bỏ. Ông từ bỏ những ham muốn phù phiếm, tìm sự giải thoát khỏi các ràng buộc thế gian, và sống trong thanh tịnh của trí tuệ nội tại. Như một bậc ẩn tu hiện đại, ông truyền cảm hứng về việc theo đuổi trí tuệ và bình an- mà không cần đến sự công nhận từ bên ngoài.
Dẫu vậy, giữa một thế giới cuộn sóng dục vọng, những khát vọng vinh quang rực lửa, những tiếng ồn ào tán thưởng đầy cám dỗ- bằng hành động, Perelman dường như đã để lại một câu hỏi mở: Phải chăng trong thế giới cuồng loạn của thành công và dục vọng- ông đã nhìn thấy một sự thật- vượt ra ngoài tầm mắt của nhân loại?
